HAYAL SATMAK – 2. Bölüm 1-Ekranların Ardındaki Hayatlar

HAYAL SATMAK – 2. Bölüm 1-Ekranların Ardındaki Hayatlar

Eskiden hayal satmak için büyük meydanlara, ışıklı vitrinlere ve pahalı reklamlara ihtiyaç vardı.

Şimdi bir cep telefonu yetiyor.

Sosyal medya ekranını açtığınızda herkes mutlu, herkes başarılı, herkes zengin… Herkes tatilde, herkes şık restoranlarda, herkes hayatının aşkını bulmuş gibi görünüyor.

Kimsenin borcu yok.

Kimsenin evinde kavga çıkmıyor.

Kimse geceleri gelecek kaygısıyla uyanmıyor.

İnsanlar hayatlarının tamamını değil, göstermek istedikleri birkaç saniyeyi paylaşıyor. O birkaç saniye, başkalarına kusursuz bir hayatın kanıtı gibi sunuluyor. Ekranın karşısındaki genç de kendisini gördükleriyle kıyaslamaya başlıyor.

“Onlar başardı, ben neden başaramadım?”

Oysa görüntünün arkasında ne olduğunu bilmiyor. Kiralanmış otomobiller, birkaç saatliğine gidilmiş lüks oteller, kredi kartıyla ödenmiş masalar ve yalnızca fotoğraf çekmek için hazırlanmış hayatlar…

Bugünün hayal satıcılarına “sosyal medya fenomeni” deniyor.

Bir kremle gençlik, bir içecekle mutluluk, bir eğitimle zenginlik, bir yatırımla kısa sürede servet vaat ediyorlar. Çoğu zaman kendilerinin kullanmadığı ürünleri başkalarına öneriyorlar.

Takipçi, beğeni ve izlenme sayıları da bu pazarın para birimine dönüşüyor.

Gençler artık yalnızca iyi bir meslek sahibi olmayı değil, bir gecede tanınmayı hayal ediyor. Emek vermeden ünlü, üretmeden zengin, öğrenmeden başarılı olmak istiyor.

Çünkü onlara sabır değil, hız satılıyor.

Gerçek hayatın yavaşlığına karşı, ekranlarda birkaç saniyelik başarı hikâyeleri dolaşıyor. Kimse o başarının arkasındaki yılları anlatmıyor. Herkes sonucu gösteriyor, bedelini saklıyor.

Böylece milyonlarca insan aynı hayali satın alıyor:

“Bir gün benim de hayatım böyle olacak…”

2. Aşkın ve Mutluluğun Pazarı

Hayal yalnızca siyasette ve ekonomide satılmaz.

Aşkta da satılır.

İnsan ilişkilerinde en kolay satılan şey, ortak bir gelecek hayalidir. Birlikte kurulacak evden, yapılacak düğünden, doğacak çocuklardan ve yaşlanınca gidilecek sahil kasabasından söz edilir.

“Ömrüm boyunca yanındayım…”

“Seni hiçbir zaman bırakmayacağım…”

“Her şey çok güzel olacak…”

İnsan, sevdiği kişinin söylediği bu sözlere inanmak ister. Çünkü aşkın içinde biraz güven, biraz teslimiyet ve çokça hayal vardır.

Ancak bazı insanlar, hissetmedikleri duyguları hissediyormuş gibi anlatmakta ustadır. Karşısındakinin duymak istediği sözleri söyler, geleceğe dair güzel tablolar çizer. Sonra şartlar değiştiğinde arkasına bile bakmadan gider.

Geriye yalnızca yarım kalmış planlar kalır.

Birlikte seçilen ev eşyaları, gidilmesi düşünülen şehirler, çocuklara konulacak isimler ve hiç çekilememiş aile fotoğrafları…

Gerçekleşmemiş bir hayalin hatırası olur mu?

Olur.

İnsan bazen hiç yaşanmamış günleri bile özler. Çünkü zihninde o günleri defalarca yaşamıştır. Olmayan bir evin kapısını açmış, doğmamış çocuğunu kucağına almış, gidilmemiş sokaklarda sevdiği insanla yürümüştür.

Bu nedenle insanlara kolayca gelecek vaat etmemek gerekir.

Bir insanı kaybetmek acıdır. Fakat onunla birlikte kurduğunuz geleceği de kaybetmek çok daha ağırdır. Çünkü giden yalnızca bir insan değildir; onunla yaşayacağınıza inandığınız bütün yarınlardır.

Hayal satmanın en büyük günahı da budur:

İnsanı, hiç gerçekleşmeyecek bir geleceğe duygusal olarak yerleştirmek…

3. Diploma, Makam ve Zenginlik Hayali

Çocuklarımıza yıllarca aynı şeyi söyledik:

“Derslerine çalış, iyi bir okul kazan, diplomanı al; hayatın kurtulsun.”

Çocuk çalıştı.

Sınavlara girdi, üniversiteyi kazandı, başka bir şehirde okudu. Ailesi yemedi, içmedi, çocuğunu okutmaya uğraştı. Genç, diplomasını eline aldığında hayatın kapılarının kendiliğinden açılacağını düşündü.

Fakat kapılar açılmadı.

Diploma vardı, iş yoktu.

Bilgi vardı, tecrübe isteniyordu.

Tecrübe kazanmak için işe ihtiyacı vardı, işe girmek için de tecrübe…

Sonunda yıllarca büyük umutlarla okuyan genç, aldığı eğitimle ilgisi olmayan bir işte çalışmaya başladı. Ailesi üzülmesin diye de her şey yolundaymış gibi davrandı.

Demek ki okullar da zaman zaman hayal satıyor.

Elbette eğitim önemlidir. Okumak, düşünmek, öğrenmek insanı geliştirir. Ancak her diplomayı yüksek maaşlı bir işin anahtarı gibi göstermek doğru değildir.

Eğitim, yalnızca zenginliğe açılan bir kapı olarak anlatıldığında bilgi değersizleşir. Üniversite, insan yetiştiren bir kurum olmaktan çıkar; diploma dağıtan bir umut fabrikasına dönüşür.

Kurslar, sertifika programları ve başarı seminerleri de aynı hayali pazarlar:

“Bu eğitimi al, hayatın değişsin.”

“Şu yöntemi uygula, kısa sürede zengin ol.”

“Üç ayda yabancı dil öğren.”

“Evinden çalışarak servet kazan.”

İnsanlar başarıya değil, başarının kısa yoluna para ödüyor.

Çünkü kimse yıllarca beklemek istemiyor. Kimse başarının içinde başarısızlık, yorgunluk, sabır ve vazgeçişler olduğunu duymak istemiyor.

Herkes büyük bir makamın hayalini kuruyor ama kimse o makama giden merdivenlerin kaç basamak olduğunu sormuyor.

Sonra hayaller gerçekle karşılaşınca gençler kendilerini başarısız sanıyor.

Belki de başarısız olan gençler değil, onlara hayatı yanlış anlatan bizleriz.

4. Gerçeği Söyleyen Neden Yalnız Kalır?

Hayal satmak kolaydır.

Gerçeği söylemek ise zordur.

Bir siyasetçiye “Bu vaat gerçekleşmez” dediğinizde kötü insan olursunuz. Bir taraftara “Bu kadroyla şampiyonluk zor” dediğinizde takım düşmanı ilan edilirsiniz. Bir yatırımcıya “Bu işin riski büyük” derseniz cesaretsiz sayılırsınız.

Bir gence, “Başarı hemen gelmeyebilir” dediğinizde umudunu kırmakla suçlanırsınız. Âşık bir insana, “Bu ilişki sana zarar veriyor” derseniz sizi dinlemez.

Çünkü hayal tatlıdır, gerçek acı.

Hayal insana duymak istediğini söyler. Gerçek ise duyması gerekeni…

İşte bu nedenle hayal satıcılarının çevresi kalabalıktır. Güzel konuşurlar, büyük vaatlerde bulunurlar, herkese istediği geleceği gösterirler.

Gerçeği söyleyenlerin çevresi ise zamanla azalır.

Çünkü doğruların reklam bütçesi yoktur.

Hakikat, süslü bir ambalajla gelmez. Bazen serttir, bazen soğuktur, bazen de insanın bütün planlarını altüst eder. Ama en azından sizi kandırmaz.

Ben yıllardır gazetecilik yapıyorum.

Nice siyasetçi gördüm; her seçimde aynı yolu yeniden yapan…

Nice kulüp yöneticisi gördüm; transfer yapmadan şampiyonluk sözü veren…

Nice iş insanı gördüm; çalışanına sabır tavsiye ederken kendi servetine servet katan…

Nice insan gördüm; başkasına umut dağıtırken kendi söylediklerine bile inanmayan…

Hepsi hayal sattı.

Bazıları kazandı, bazıları makam sahibi oldu, bazıları zenginleşti. Hayali satın alanlar ise bir sonraki seçimi, bir sonraki sezonu, bir sonraki maaşı ve bir sonraki güzel haberi bekledi.

Hayal kurmaktan vazgeçmeyin.

Çünkü insan hayaliyle yaşar.

Ancak size hayal satanlara şu soruyu sormayı da unutmayın:

“Bu hayalin gerçekleşmesi için sen ne yapacaksın?”

Cevap yoksa önünüzde bir umut değil, yalnızca güzel paketlenmiş bir yalan vardır.

Hayal kurmak insanı yaşatır.

Hayal satmak ise bazen insanın geleceğini çalar.

Aradaki farkı bilmek gerekir.