14 Mart Dünya Matematik Günü'nde Miletos'da etkinlik düzenlenecek

Miletos’tan Dünyaya Uzanan Bir Işık: Matematik ve Umut

Bazen bir şehir sadece bir şehir değildir.
Bazen bir toprak parçası, insanlığın düşünce tarihine yön veren bir başlangıç noktasıdır.

Didim’in hemen yanı başındaki Miletos işte böyle bir yer.
Bugün taşları arasında rüzgâr dolaşan bu antik kent, bir zamanlar insanlığın aklıyla dünyayı anlamaya başladığı yerlerden biriydi.

Ve o aklın en güçlü temsilcilerinden biri de Miletoslu Thales idi.

14 Mart Dünya Matematik Günü’nde gerçekleştirilecek uluslararası bir etkinlik, işte bu büyük mirası yeniden gündeme taşıyor.

UNESCO tarafından tüm dünyaya canlı yayınlanacak “Mathematics and Hope – Matematik ve Umut” başlıklı program Miletos’tan dünyaya seslenecek. Didim Belediyesi de bu buluşmaya ev sahipliği yaparak antik çağdan gelen bilim mirasının yeniden hatırlatılmasına katkı sunuyor.

Ama bu etkinliğin asıl değeri bir kurumun düzenlemesinden çok daha ötededir.

Bu buluşma, Didim’in ve Miletos’un insanlık tarihindeki yerini yeniden hatırlatması bakımından büyük önem taşıyor.

Matematiğin Başladığı Yerlerden Biri

Bugün matematiği bir ders olarak görüyoruz. Oysa antik çağda matematik, dünyayı anlamanın anahtarıydı.

Miletos’ta yaşayan Thales, MÖ 6. yüzyılda doğayı tanrılar yerine akıl ve gözlemle açıklamaya çalışan ilk düşünürlerden biri oldu. Bu yüzden tarihçiler onu yalnızca bir matematikçi değil, aynı zamanda bilimsel düşüncenin kurucularından biri olarak kabul eder.

Thales’in adı bugün özellikle geometri ile anılır.

Bir piramidin yüksekliğini gölgesinden hesaplaması

Ünlü Thales Teoremi

Güneş tutulmasını önceden hesapladığına dair anlatılar

Bunların her biri, insan aklının doğayı ölçmeye başladığı anların simgesidir.

Thales’in en büyük mirası ise belki de şu düşüncedir:

Evren anlaşılabilir bir düzene sahiptir.

Bu düşünce daha sonra matematikten fiziğe, astronomiden felsefeye kadar bütün bilimlerin temelini oluşturacaktır.

Miletos: Antik Dünyanın Bilim Merkezi

Miletos yalnızca Thales’i yetiştiren bir kent değildir.

Antik çağın en önemli ticaret, kültür ve düşünce merkezlerinden biri olan Miletos, aynı zamanda birçok düşünürün yetiştiği bir şehir olmuştur.

Thales’in ardından gelen:

Anaksimandros

Anaksimenes

gibi düşünürler de yine Miletos’ta yetişmiş ve doğayı akıl yoluyla açıklamaya çalışan İyonya felsefesinin temelini oluşturmuşlardır.

Bugün dünyanın dört bir yanındaki üniversitelerde öğretilen bilimsel düşüncenin köklerinden biri işte bu topraklarda atılmıştır.

Didim’in hemen yanı başında.

Bu yüzden Miletos sadece bir antik kent değil, insanlığın düşünce tarihindeki önemli kilometre taşlarından biridir.

Matematik ve Umut

14 Mart Dünya Matematik Günü kapsamında düzenlenen programın başlığı oldukça anlamlı:

“Mathematics and Hope – Matematik ve Umut.”

Çünkü matematik yalnızca sayılardan ibaret değildir.

Matematik;

düzeni anlamaktır

karmaşayı çözmektir

geleceği öngörmektir

ve en önemlisi insanın aklına güvenmesidir

Belki de bu yüzden Thales’e atfedilen şu söz bugün hâlâ geçerlidir:

“Her şeyin yok olduğu anda bile umut vardır.”

Bilim de aslında tam olarak budur.

Bilimin Farklı Alanlarından Konuklar

Etkinliğe katılacak konuşmacılar da bu düşüncenin farklı alanlardaki temsilcileri.

Talat Kırış

Amerikan Hastanesi’nde görev yapan bir nöroşirürji uzmanı olan Prof. Dr. Talat Kırış, Türkiye’nin önde gelen beyin cerrahlarından biridir. İnsan beyninin karmaşık yapısını çözmeye çalışan bilim insanları için matematiksel düşünme vazgeçilmezdir. Kırış’ın konuşması, tıpta matematiğin ve analitik düşüncenin rolüne ışık tutması açısından önemli olacaktır.

Füsun Nebil

Teknoloji dünyasının yakından tanıdığı bir isim. Uzun yıllardır teknoloji ve dijital dönüşüm üzerine yazılar yazan T24 yazarı ve teknoloji girişimcisi Füsun Nebil, teknolojinin matematik temelleri üzerine değerlendirmeler yapacak. Bugün yapay zekâdan büyük veri analizine kadar pek çok alanın matematik üzerine kurulu olduğunu düşündüğümüzde bu perspektif özellikle dikkat çekici.

Ali Nesin

Matematik denildiğinde Türkiye’de akla gelen ilk isimlerden biri. Nesin Matematik Köyü’nün kurucusu olan Prof. Dr. Ali Nesin, yıllardır gençlere matematiği sevdirmeye çalışan bir bilim insanı. Şirince’de kurduğu Matematik Köyü, dünyanın dört bir yanından öğrencileri ve akademisyenleri buluşturuyor. Nesin’in katılımı, etkinliğin matematik boyutunu güçlendiren en önemli unsurlardan biri.

Betül Tanbay

Boğaziçi Üniversitesi Matematik Bölümü öğretim üyelerinden Prof. Dr. Betül Tanbay, uluslararası matematik camiasında saygın bir akademisyen. Avrupa Matematik Derneği başkanlığı da yapmış olan Tanbay, matematiğin yalnızca akademik bir disiplin değil aynı zamanda evrensel bir düşünme biçimi olduğunu sık sık vurgulayan isimlerden biri.

Hüseyin Üreten

Adnan Menderes Üniversitesi öğretim üyesi olan Prof. Dr. Hüseyin Üreten ise tarih ve arkeoloji alanındaki çalışmalarıyla tanınıyor. Üreten’in katkısı, Miletos’un bilim tarihindeki yerini tarihsel bağlamıyla anlatması açısından ayrı bir önem taşıyor.

Didim İçin Bir Fırsat

Bazen yaşadığımız şehirlerin değerini fark etmeyiz.

Oysa Didim’in hemen yanı başında, insanlık tarihinin düşünce merkezlerinden biri olan Miletos bulunuyor.

Bu etkinlik aslında bize şunu hatırlatıyor:

Didim sadece turizm kenti değil.
Didim aynı zamanda bilim ve düşünce tarihinin önemli duraklarından birinin komşusu.

Eğer bu mirası doğru anlatabilirsek, Miletos yalnızca bir arkeolojik alan değil, bilim tarihinin yaşayan bir sahnesi olabilir.

Belki de bu yüzden 14 Mart Dünya Matematik Günü’nde Miletos’tan dünyaya yapılacak yayın, Didim için sembolik ama anlamlı bir adım.

Çünkü bazen bir şehir, geçmişindeki bir düşünür sayesinde geleceğe ışık tutabilir.

Ve o ışık, binlerce yıl önce Miletos’ta yanmıştı.

Evet... Miletos’un yetiştirdiği büyük düşünür Thales’in mirası, 14 Mart Dünya Matematik Günü’nde Didim Belediyesi tarafından düzenlenecek olan uluslararası bir etkinlikle yeniden gündeme taşınacak. 

Didim Belediyesi, bilim ve düşünce tarihinin önemli merkezlerinden biri olan Miletos’ta anlamlı bir buluşmaya ev sahipliği yapacak.

Program kapsamında, UNESCO tarafından tüm dünyada yayınlanacak “Mathematics and Hope” (Matematik ve Umut) başlıklı webinar ve panel programı, 14 Mart Dünya Matematik Günü kapsamında Miletos’tan gerçekleştirilecek.

Programda matematiğin insanlığa ilham veren gücü, alanında uzman akademisyen ve bilim insanlarının katkılarıyla ele alınacak. 

Matematiğin Evrensel Gücü Konuşulacak 

Etkinlikte matematiğin yalnızca bir bilim dalı olmadığı; aynı zamanda insanlığın düşünce dünyasını geliştiren, geleceğe dair umut üreten evrensel bir dil olduğu vurgulanacak. Uluslararası izleyici kitlesine ulaşacak programda, Miletos’un bilim tarihindeki önemi ve antik çağdan günümüze uzanan bilimsel mirası da ele alınacak.

“Thales’in Mirasını Yaşatıyoruz” 

Didim Belediye Başkanı Hatice Gençay etkinliğe ilişkin yaptığı açıklamada Miletos’un bilim tarihindeki önemine dikkat çekerek şunları söyledi:

“Dünya Matematik Günü’nde böylesine anlamlı bir etkinliğe ev sahipliği yapmaktan büyük gurur duyuyoruz. Miletos, yalnızca bölgemizin değil, insanlık tarihinin en önemli düşünce ve bilim merkezlerinden biridir. Thales’in ortaya koyduğu bilimsel yaklaşım bugün hâlâ insanlığa ilham vermeye devam ediyor. Biz de Didim Belediyesi olarak bu mirası yaşatmak ve yeni kuşaklara aktarmak için çalışıyoruz. 14 Mart günü Miletos Antik Kenti’nde gerçekleştirilecek etkinliğe tüm halkımızı davet ediyorum.”