Mescid-i Nebevî’de Bir Gece: Teravihin Doğuşu

Mescid-i Nebevî’de Bir Gece: Teravihin Doğuşu

Yusuf Mehmet Sarışın yazdı

Medine’de Ramazan geceleri bir başkaydı. Gün boyu tutulan oruçların ardından akşamın serinliği çöker, hurma bahçelerinden hafif bir rüzgâr eserdi.

Mescid-i Nebevî’nin avlusunda sahabeler birer birer toplanmaya başlardı. Gökyüzünde yıldızlar parlıyor, mescidin kandilleri Ramazan gecelerine ayrı bir huzur katıyordu.

O gecelerden birinde, Allah Resûlü Hz. Muhammed (S.A.S.), yatsı namazını kıldırdıktan sonra mescidin bir köşesinde nafile namaza durdu. Sahabeler onu görünce saygıyla arkasında saf tuttular. Başta Hz. Ebû Bekir, Hz. Ömer, Hz. Osman, Hz. Ali, Abdullah bin Mesud, Ubeyy bin Kâ’b ve daha birçok sahabe o gece Allah Resûlü’nün arkasında kıyamda durdu.

Resûlullah’ın kıraati uzun ve huşu doluydu. Ayetler mescidin duvarlarında yankılanıyor, sahabelerin gönüllerine işliyordu. Namaz bittiğinde sahabeler büyük bir huzur hissetmişti.

Ertesi gece aynı şey tekrarlandı. Bu kez mescidde daha fazla insan vardı. Üçüncü gece kalabalık daha da artmıştı. Ancak dördüncü gece Allah Resûlü mescide çıkmadı.

Sabah olduğunda sahabeler merak içindeydi. Bunun üzerine Resûlullah şöyle buyurdu:

“Sizin bu namaza olan isteğinizi gördüm. Fakat bu namazın size farz kılınmasından endişe ettiğim için çıkmadım.”
(Buhârî, Teheccüd 5; Müslim, Salâtü’l-Müsâfirîn 178)

İşte o gece kılınan bu uzun gece namazı, zamanla “Teravih Namazı” olarak anılmaya başladı. “Teravih” kelimesi, “dinlenmek” anlamındaki rahat kökünden gelir. Çünkü uzun kıraatler nedeniyle her dört rekâtta bir sahabeler biraz dinlenirdi.

Hz. Ömer Döneminde Cemaatle Teravih

Peygamber Efendimizin vefatından sonra bir süre sahabeler teravihi bireysel olarak kıldılar. Ancak Hz. Ömer (r.a.) halifeliği döneminde Mescid-i Nebevî’ye girdiğinde insanların küçük gruplar hâlinde ayrı ayrı namaz kıldığını gördü.

Yanındaki sahabelere dönerek şöyle dedi:

“Bu insanları tek bir imamın arkasında toplasak ne güzel olur.”

Bunun üzerine Ubeyy bin Kâ’b imam olarak görevlendirildi. O günden sonra Müslümanlar teravihi cemaatle kılmaya başladılar.

Hz. Ömer o manzarayı görünce şöyle demişti:

“Ne güzel bir uygulama oldu.”

Teravih Namazı Nasıl Kılınır?

Teravih namazı, Ramazan ayında yatsı namazından sonra kılınan sünnet bir gece namazıdır.

Genellikle şu şekilde kılınır:

2 rekât halinde kılınır.

Her iki rekâtta bir selam verilir.

4 rekâtta bir kısa bir dinlenme yapılabilir.

Namaz sonunda vitir namazı kılınır.

Kılınışı normal nafile namaz gibidir:

Niyet edilir.

Tekbir alınır.

Fatiha ve sure okunur.

Rükû ve secdeler yapılır.

İki rekât sonunda selam verilir.

Bu şekilde devam ederek toplam rekât tamamlanır.

Neden Bazı Yerlerde 8 Rekât Kılınır?

İslam dünyasında teravih konusunda iki farklı uygulama görülür.

20 Rekât Uygulaması

Türkiye, Osmanlı geleneği ve birçok İslam ülkesinde teravih 20 rekât kılınır. Bu uygulama Hz. Ömer döneminden itibaren yaygınlaşmıştır.

8 Rekât Uygulaması

Bazı ülkelerde ve bazı cemaatlerde ise 8 rekât kılınır.

Bu görüş, şu hadise dayandırılır:

“Resûlullah Ramazan’da ve Ramazan dışında on bir rekâttan fazla namaz kılmazdı.”
(Buhârî, Teheccüd 1)

Bu hadiste geçen namazın teheccüd mü yoksa teravih mi olduğu konusunda İslam âlimleri arasında farklı yorumlar vardır. Bu nedenle bazı Müslümanlar teravihi 8 rekât olarak kılar.

Ancak İslam âlimlerinin çoğu, cemaatle kılınan teravihin 20 rekât olmasının sahabe uygulamasına dayandığını kabul eder.

Medine Gecelerinden Günümüze

O Ramazan gecelerinde Mescid-i Nebevî’de başlayan o kıyam, bugün dünyanın dört bir yanında devam ediyor.

Didim’de, İstanbul’da, Mekke’de, Endonezya’da…
Milyonlarca Müslüman aynı niyetle saf tutuyor.

Belki kandiller değişti, şehirler büyüdü, zaman hızlandı…
Ama Ramazan gecelerinde Allah’a yönelen o kalpler hâlâ aynı huzuru arıyor.

Çünkü teravih sadece bir namaz değildir.

Teravih;
bir Ramazan gecesinin sessizliğinde
Allah’a yönelen kalplerin hikâyesidir.