Didim; hafızanın, direncin ve barışın kıyısındaki insanlık sahnesidir

Yusuf Mehmet Sarışın yazdı

Didim; hafızanın, direncin ve barışın kıyısındaki insanlık sahnesidir

5 Nisan 2026. Güzel bir pazar günü... Didim’de mübadele ile kente gelen ataların anısını yaşatmak amacıyla Kovela Limanı’nda düzenlenen törendeyiz. Orada yükselen bu "Sessiz Vefa" isimli tiyatronun aslında yalnızca geçmişe değil, geleceğe verilen bir sözün ‘mübadil torunu oyuncuları’yız. Sahne kalabalık, oyuncular dramı sergilemeye, seyirciler alkışlamaya hazır. Dekor iki yakanın kıyısındaki turkuaz deniz ile beyaz bulutlarla atalarımızın siluetlerini de yansıtan gökyüzü.

Mübadele; rakamlardan, anlaşma metinlerinden ibaret değildir; bir hafızadır, bir kimliktir, bir kök arayışıdır. Bugün aynı kıyıda Türk ve Yunan torunlarının yan yana durabilmesi, tarihin en acı sayfalarından birinin barışla yeniden yazılabileceğini gösteriyor. Didim, bu yönüyle sadece bir turizm kenti değil; aynı zamanda hafızanın, direncin ve barışın kıyısında duran bir insanlık sahnesidir.

Didim’de mübadele ile kente gelen ataların anısını yaşatmak amacıyla Kovela Limanı’nda düzenlenen tören, duygu dolu anlara sahne oldu. 5 Nisan 1924’te bu topraklara gelen mübadiller, denize bırakılan çiçeklerle bir kez daha saygı ve özlemle anıldı.

Didim Rumeli Kültürünü Yaşatma ve Dayanışma Derneği öncülüğünde gerçekleştirilen törene; Didim Garnizon Komutanı Deniz Kıdemli Albay Erkut Arslan, Didim Belediye Başkanı Hatice Gençay, Dernek Başkanı Yusuf Gökçe, siyasi parti temsilcileri, sivil toplum kuruluşları, belediye meclis üyeleri ve çok sayıda vatandaş katıldı.

Mavişehir Mahallesi Sedef Koy Mevkii’nde deniz kıyısında gerçekleşen törende, mübadeleyle yurtlarından koparılan insanların yaşadığı acılar, geride bıraktıkları hayatlar ve kuşaklar boyunca taşınan hatıralar bir kez daha hatırlandı. Katılımcılar, ortak hafızanın canlı tutulmasının önemine vurgu yaptı.

Törene, mübadelenin diğer yakasından gelen Yunan dostların katılımı ise anlamlı buluşmaya ayrı bir değer kattı. Geçmişte yaşanan acıların bugün dostluk ve anlayışa dönüşebildiğini gösteren bu tablo, barışın mümkün olduğunun güçlü bir simgesi oldu.

Didim Rumeli Kültürünü Yaşatma ve Dayanışma Derneği Başkanı Yusuf Gökçe ise yaptığı konuşmada, mübadelenin sadece bir tarihsel olay değil, yaşayan bir hafıza olduğuna dikkat çekerek, “Bugün burada sadece geçmişi anmıyoruz; aynı zamanda köklerimizi, kültürümüzü ve bize emanet edilen değerleri yaşatma sorumluluğumuzu da hatırlıyoruz. Mübadele; acının yanı sıra dayanışmanın, yeniden var olmanın ve hayata tutunmanın da adıdır. Bu mirası gelecek nesillere aktarmak hepimizin görevidir” ifadelerini kullandı.

Didim Belediye Başkanı Hatice Gençay da konuşmasında mübadelenin yalnızca bir göç değil, derin bir toplumsal kırılma olduğuna dikkat çekerek, “1923 yılında imzalanan mübadele anlaşmasıyla insanlar doğdukları toprakları, anılarını ve kültürlerini geride bırakmak zorunda kaldı. Bugün Didim ve Ege Bölgesi, mübadele torunlarının yoğun olarak yaşadığı yerlerdendir. Bizler bu acıyı da, bu direnci de çok iyi bilen insanlarız” dedi.

Kendi aile geçmişine de değinen Gençay, “Ben de bir mübadele torunuyum. Büyüklerimizin yaşadığı zorlukları onların anlatımlarıyla öğrendik. Hiçbir insanın yerinden edilmediği bir dünya istiyoruz. Bu nedenle Atatürk’ün ‘Yurtta sulh, cihanda sulh’ sözünü rehber edinmeliyiz” ifadelerini kullandı.

Didim’in bir barış kenti olduğuna vurgu yapan Gençay, “Barış adına daha fazla çalışmak ve daha çok söz söylemek zorundayız. Mübadeleyle bu topraklardan ayrılanların torunlarını sevgiyle kucaklıyoruz” diye konuştu.

Mübadele; bir ayrılığın hikâyesi olduğu kadar, yeniden kök salmanın, kültürü yaşatmanın ve dayanışmanın da adı olarak bir kez daha hatırlatıldı. Tören sonunda katılımcılar, denize bıraktıkları çiçeklerle atalarına olan vefalarını ifade etti.

Kovela Limanı’nda dalgalarla buluşan çiçekler, geçmişin acılarını geleceğe taşıyan sessiz birer hatıraya dönüştü.