Aydın Valiliği Hisar Camii için 7 milyon lira ödenek ayırdı

Aydın Valiliği Hisar Camii için 7 milyon lira ödenek ayırdı

YUSUF MEHMET SARIŞIN YAZDI

Didim Rumeli Kültürünü Yaşatma ve Dayanışma Derneği Başkanı Yusuf Gökçe'den aldığımız bilgiye göre, Hisar Mahallesi'ndeki (eski Yoran Köyü) Hisar Camii'nin tadilatı için Aydın Valiliği İl Planlama ve Koordinasyon Müdürlüğü’nün 2026 Yılı Yatırım Programı’na yapı için 7 milyon TL ödenek dahil etmesi, sevindirici bir gelişme.  

Evet, geçtiğimiz aylarda kamuoyunun gündemine taşıdığımız, bilgilendirmeler ve röportajlarla dikkat çekmeye çalıştığımız, özgün olarak kilise olarak inşa edilip, Cumhuriyet sonrası cami işlevi kazanan ve bugün “Hisar Camii” adıyla bilinen tarihi yapı için umut verici bir gelişme yaşandı.

Didim Rumeli Kültürünü Yaşatma ve Dayanışma Derneği, yakın zamanda gerçekleştirdiği Yoran Köyü teknik inceleme sırasında da bu çok katmanlı kültür mirasının mevcut durumunu yerinde gözlemlemiş, yaşanan sorunları bir kez daha gündeme taşımıştı.

Bu kapsamda, Aydın Valiliği İl Planlama ve Koordinasyon Müdürlüğü’nün 2026 Yılı Yatırım Programı’na yapı için 7 milyon TL ödenek dahil etmesi, hem mahalle sakinleri hem de kültürel mirasın korunmasını önemseyen herkes için sevindirici ve umut verici bir gelişme olmuştur.

Kısa hatırlatma:

Yapı, yaklaşık iki asır önce gayrimüslim cemaat tarafından kilise olarak inşa edilmiş, Cumhuriyet sonrasında bölgeye yerleşen mübadil ve muhacirler tarafından cami olarak kullanılmaya başlanmıştır.

1998 yılında kültür varlığı olarak tescillenmiş, bu yönüyle inanç, mimari ve toplumsal tarih açısından önemli bir mirastır.

Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından 2020 yılında 588.820 TL bedelle ihale edilen yenileme çalışmaları tamamlanmış, cami 2021 yılında yeniden ibadete açılmıştır.

Ancak Temmuz 2022’de bir duvarda meydana gelen açılma nedeniyle güvenlik gerekçesiyle yeniden kapatılmış ve yaklaşık dört yıldır ibadete kapalıdır.

Bu süreçte mahalle sakinleri ibadetlerini, caminin arkasında bulunan eski okul binasında yapmak zorunda kalmıştır.

Bugün gelinen noktada,

Ayrılan ödeneğin, sürecin somut ve kurumsal biçimde başlaması açısından son derece önemli olduğunu düşünüyoruz. 

Temennimiz; yapılacak çalışmaların şeffaf, bilimsel ilkelere uygun ve yapının özgün kimliğini gözetir biçimde yürütülmesi, bu çok katmanlı tarihi mirasın yeniden güvenle ibadete ve ziyarete açılmasıdır.

Bu sürecin Didim Rumeli Kültürünü Yaşatma ve Dayanışma Derneği ile birlikte yakından takipçisi olmaya devam edeceğimizi kamuoyuna saygıyla duyururuz.

Yapının tarihsel gelişimi (mevcut bilgiler ışığında)

Özgün işlev: Yapı, 19. yüzyılda (yaklaşık iki asır önce) bölgede yaşayan gayrimüslim cemaat tarafından kilise olarak inşa edilmiştir. Mimari özellikleri (duvar örgüsü, pencere oranları, apsis izleri) bu kullanımı desteklemektedir.

Osmanlı son dönemi – Cumhuriyet geçişi: 1923 Lozan Mübadelesi sonrası bölgeye yerleştirilen mübadil ve muhacir Müslüman nüfus, ibadet ihtiyacı nedeniyle yapıyı cami olarak kullanmaya başlamıştır. Bu aşamada yapı, çevredeki savunma/yerleşim dokusuna atıfla “Hisar Camii” olarak anılmaya başlanmıştır.

Adlandırma meselesi: “Hisar Camii” adı özgün tarihsel ad değil, sonradan verilmiş işlevsel ve yerel bir addır. Kilise dönemine ait adı ancak: Osmanlı arşiv kayıtları, Patrikhane / metropolitlik defterleri, Eski haritalar ve nüfus defterleri üzerinden yapılacak akademik bir araştırmayla netleşebilir.

Tescil süreci: Yapı, 1998 yılında kültür varlığı olarak tescillenmiş, böylece tarihsel çok katmanlı kimliği resmen kabul edilmiştir.

Bu nedenle haberde en sağlıklı ifade: “Özgün olarak kilise olarak inşa edilen, Cumhuriyet sonrası cami işlevi kazanan ve bugün Hisar Camii adıyla bilinen yapı…” şeklindedir.